تغذیه در بارداری نقش مهمی در رشد جنین، حفظ سلامت مادر و تامین مواد مغذی مورد نیاز بدن در ماه‌های مختلف بارداری دارد. اما آیا می‌دانید انتخاب‌های غذایی روزانه شما تا چه اندازه بر روند رشد فرزندتان تاثیر می‌گذارند؟ در این دوران، تنها افزایش مقدار غذا اهمیت ندارد، بلکه شناخت مواد غذایی مفید، دریافت ویتامین‌ها و املاح ضروری و پرهیز از خوراکی‌های آسیب‌زا نیز اهمیت زیادی دارد. دکتر لیلا سلطانی با ارائه راهنمایی‌های تخصصی در زمینه تغذیه دوران بارداری، به مادران کمک می‌کند تا با آگاهی بیشتر، نیازهای تغذیه‌ای خود و جنین را تامین کنند و این دوران را با آرامش بیشتری پشت سر بگذارند.
تغذیه مناسب در بارداری چه تاثیری بر سلامت مادر و جنین دارد؟
سالم بودن تغذیه مادر در دوران بارداری فواید زیادی برای مادر و علی الخصوص جنین دارد که از مهم‌ترین آن‌ها به شرح زیر است:
- کمک می کند که جنین در هنگام تولد وزن مناسبی داشته باشد همچنین تغذیه سالم در دوران بارداری باعث تقویت تکامل مغز جنین و کاهش خطر ابتلا به برخی بیماری ها مانند نقص لوله عصبی می‌شود.
- تغذیه سالم در دوران بارداری باعث شده که برخی از مشکلات بارداری مانند کم خونی، فشار خون در بارداری، دیابت بارداری در مادر کم تر بروز کند همچنین تغذیه سالم می تواند از عوارض بارداری و زایمان زودرس جلوگیری کند.
- تصور اشتباهی در بسیاری از افراد وجود دارد این است که غذا خوردن زیاد نشانه سلامتی مادر و جنین می باشد اما این تصور کاملا اشتباه است دریافت کالری بیش تر از حد نیاز ممکن است عوارضی مانند دیابت، فشار خون، چاقی مادر و کودک را به همراه داشته باشد.
برای دریافت مشاوره تغذیه در دوران بارداری از دکتر لیلا سلطانی متخصص زنان و زایمان و نازایی، فرم زیر را تکمیل کنید.
تغذیه در بارداری
تغذیه در بارداری از مهم‌ترین مراقبت‌ها برای حفظ سلامت مادر و جنین است. رژیم غذایی باید متعادل، مغذی و شامل گروه‌های مختلف غذایی باشد تا ویتامین‌های مورد نیاز مادر تامین شود. برای دریافت راهنمایی مناسب با دکتر لیلا سلطانی متخصص زنان در غرب تهران مشورت کنید.
تغذیه بارداری در سه ماه اول
در ماه‌های اول بارداری، علائمی مانند حالت تهوع مداوم ممکن است مادر را آزار دهد و باعث کاهش اشتها و تمایل کمتر به غذا خوردن شود. با این حال، تغذیه در بارداری اهمیت زیادی دارد و بهتر است مادر به‌جای وعده‌های حجیم، غذا را در حجم کم و دفعات بیشتر مصرف کند تا دریافت مواد مغذی مورد نیاز بدن و جنین با دشواری کمتری همراه باشد.
برای داشتن تغذیه در بارداری به‌ویژه در این دوره، می‌توان از خوراکی‌های سبک اما مغذی و پرکالری استفاده کرد و غذاهایی را انتخاب کرد که بوی تند یا سنگین ندارند همچنین مصرف تدریجی غذا و نوشیدنی در طول روز می‌تواند به مادر کمک کند تا با وجود حالت تهوع، برنامه غذایی مناسب‌تری داشته باشد.
تغذیه در سه ماه دوم بارداری
در سه‌ماهه دوم بارداری، معمولا اشتهای مادر بیشتر می‌شود و افزایش وزن نیز به‌تدریج رخ می‌دهد. در این دوره، بسیاری از اندام‌ها و ساختارهای مهم جنین در حال رشد و تکامل هستند؛ بنابراین، تغذیه در بارداری نقش مهمی در تامین نیازهای مادر و جنین دارد.
از همین رو دریافت کافی و متعادل مواد مغذی می‌تواند به رشد طبیعی جنین کمک کند. اگر مواد غذایی مورد نیاز به اندازه کافی دریافت نشوند، ممکن است روند رشد و تکامل جنین با اختلال روبه‌رو شود؛ به همین دلیل توجه به کیفیت و تنوع غذایی در سه‌ماهه دوم اهمیت زیادی دارد.
تغذیه در سه ماه سوم بارداری
در ماه‌های آخر بارداری، اندام‌های جنین به تکامل بیشتری می‌رسند و تغذیه در بارداری اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. رژیم غذایی مادر باید متعادل و متنوع باشد تا انرژی و مواد مغذی مورد نیاز بدن او و جنین تامین شود و مادر نیز آمادگی بیشتری برای زایمان داشته باشد.
درست است که بیشترین افزایش وزن مادر در سه‌ماهه سوم بارداری رخ می‌دهد، اما این موضوع به معنای پرخوری نیست. بهتر است مادران به جای مصرف حجم زیاد غذا، وعده‌های غذایی مناسب و مغذی را انتخاب کنند و درباره نیازهای تغذیه‌ای خود با پزشک مشورت داشته باشند.
منابع غذایی مورد نیاز در دوران بارداری
در تغذیه در بارداری، انتخاب منابع متنوع از پروتئین، کربوهیدرات، چربی‌های مفید، ویتامین‌ها و املاح اهمیت زیادی دارد. این مواد باید به‌صورت متعادل در برنامه غذایی روزانه قرار بگیرند تا نیازهای مادر و جنین بهتر تامین شود.
منابع پروتئین
شامل گوشت قرمز، گوشت سفید (مرغ و ماهی)، تخم مرغ، حبوبات، شیر و ماست، مغزها و سویا می باشد. برای ساخت، نگهداری و تکامل مغز و سیستم عصبی جنین مصرف ماهی‌های فاقد جیوه ضروری است، زیرا منبع غنی از پروتئین و اسیدهای چرب امگا 3 می‌باشد و توصیه می‌شوند که دررژیم غذایی مادر حتما گنجانده شود.
منابع کربوهیدرات
منابع کربوهیدرات شامل غلات سبوس‌دار (مانند برنج)، انواع نان، ماکارونی و بعضی از میوه‌ها. است. کربوهیدرات‌ها بخش بزرگی از انرژی مورد نیاز روزانه را تشکیل می‌دهند همچنین فیبر مورد نیاز روزانه افراد نیز با مصرف این گروه تامین می‌شود. نکته‌ی قابل توجه این است که مادر باردار باید از کربوهیدارت‌های دارای کالری پایین استفاده کند.
منابع چربی
مصرف چربی برای تکامل مغز کودک ضروری است، زیرا شامل اسیدهای چرب ضروری و DHA (یکی از اسیدهای چرب امگا3 و عنصر اساسی برای مغز) است. منابع غذایی حاوی چربی شامل تخم کتان، گردو، لوبیا، روغن زیتون و دانه‌ی سویا می‌باشند.
منابع ویتامین و املاح
مصرف ویتامین و املاح برای عملکرد طبیعی ارگان‌های مختلف بدن مادر و جنین ضروری است. جهت تامین انواع ویتامین‌ها، باید سبزیجات و میوه جات را به مقدار فراوان مصرف کنید همچنین سبزیجات حاوی فیبر برای جلوگیری از یبوست نیز مفید هستند.
کالری مورد نیاز دوران بارداری
کالری مورد نیاز سه ماه اول بارداری، 150 کیلوکالری می باشد و ازابتدای سه ماهه دوم تا انتهای بارداری، روزانه 350 کیلوکالری بیشتر از میزان کالری مورد نیاز مادرکافی می باشد. برخی از دلایل باعث افزایش کالری مورد نیاز مادر در بارداری می شوند که از مهم‌ترین ان‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تتمین انرژی مورد نیاز دستگاه قلبی عروقی مادر
- تامین انرژی مورد نیاز رشد جنین، جفت و رحم
- افزایش وزن مادر در بارداری
- جلوگیری از مصرف پروتئین جهت کسب انرژی
- پروتئین
نکته: رژیم غذایی صحیح باعث حفظ بافت های بدن مادر و جلوگیری از تحلیل عضلات مادر، رشد جنین، تشکیل جفت، خون و مایع آمنیوتیک (آب دور جنین) می شود.
از مصرف چه غذایی در دوران بارداری بای خودداری کرد؟
در دوران بارداری، مصرف برخی مواد غذایی به دلیل احتمال آلودگی میکروبی یا وجود ترکیبات مضر، سلامت مادر و جنین را به خطر می‌اندازد به همین دلیل، شناخت خوراکی‌های ممنوع یا محدودشده در این دوران به مادران کمک می‌کند تا انتخاب‌های غذایی ایمن‌تری داشته باشند.
- گوشت، مرغ، ماهی و تخم‌مرغ خام یا نیم‌پز که خطر انتقال باکتری‌ها و انگل‌ها را افزایش می‌دهند.
- شیر و لبنیات غیرپاستوریزه که احتمال ابتلا به عفونت‌هایی مانند لیستریوز را بالا می‌برند.
- ماهی‌های دارای جیوه بالا مانند کوسه و اره‌ماهی که مصرف آن‌ها به دلیل تاثیر جیوه بر رشد سیستم عصبی جنین باید کنار گذاشته شود.
- گوشت‌های فراوری‌شده و سرد آماده مصرف مانند سوسیس و کالباس که بهتر است فقط پس از حرارت دادن کامل مصرف شوند.
- نوشیدنی‌های الکلی و مصرف بیش از حد کافئین که می‌توانند بر رشد جنین تاثیر منفی بگذارند از همین رو مصرف الکل در بارداری ممنوع است و مقدار کافئین روزانه هم باید به کمتر از ۲۰۰ میلی‌گرم محدود شود.
جمع‌بندی
رعایت اصول تغذیه در بارداری به معنای حذف بی‌دلیل مواد غذایی نیست، بلکه انتخاب آگاهانه خوراکی‌ها و تامین نیازهای بدن مادر و جنین را شامل می‌شود. تنظیم برنامه غذایی متناسب با شرایط جسمی مادر، توجه به مقدار دریافت مواد مغذی و پرهیز از خوراکی‌های ناسالم، از نکات مهم این دوران به شمار می‌روند. برای آگاهی از رژیم غذایی مناسب و دریافت راهنمایی متناسب با شرایط بارداری خود، مشورت با دکتر لیلا سلطانی کمک می‌کند تا با اطمینان بیشتری برای سلامت خود و فرزندتان تصمیم بگیرید.