تعیین جنسیت یکی از موضوعات جذاب و در عین حال حساس برای زوجهایی است که قصد بارداری دارند؛ اما روشهای رایج تا چه اندازه قابل اعتماد هستند؟ زمان تخمکگذاری، تغذیه و روشهای خانگی ممکن است مطرح شوند، بااینحال هیچکدام نتیجه قطعی را تضمین نمیکنند. روشهای پزشکی نیز شرایط، دقت و محدودیتهای خاص خود را دارند. در این مقاله، انواع روشهای تعیین جنسیت، میزان اعتبار آنها و نکات مهم پیش از تصمیمگیری را بررسی میکنیم.
تعیین جنسیت جنین از چه زمانی امکانپذیر است؟
تعیین جنسیت جنین با آزمایش خون NIPT از حدود هفته دهم بارداری امکانپذیر است، زیرا در این آزمایش DNA جنین موجود در خون مادر بررسی میشود. در سونوگرافی ممکن است جنسیت از هفتههای ۱۴ تا ۱۶ قابل تشخیص باشد، اما نتیجه دقیقتر اغلب در سونوگرافی هفته ۱۸ تا ۲۲ به دست میآید. وضعیت قرارگیری جنین، سن بارداری و کیفیت دستگاه بر دقت تشخیص اثر میگذارند پس در حالت کلی زمان مناسب برای هر روش باید با نظر پزشک مشخص شود.
برای دریافت مشاوره از دکتر لیلا سلطانی فرم مشاوره زیر را پر کنید.
انواع روشهای تعیین جنسیت
روشهای تعیین جنسیت به دو گروه کلی تقسیم میشوند: روشهای پیش از بارداری برای افزایش احتمال انتخاب جنسیت و روشهای دوران بارداری برای تشخیص جنسیت جنین ولی باید اشاره کنیم که میزان دقت این روشها نسبت به هم یکسان نیستند.
تعیین جنسیت با IVF و آزمایش ژنتیکی جنین
در روش تعیین جنسیت با IVF، لقاح در محیط آزمایشگاه انجام میشود و پس از تشکیل جنین، سلولهایی از آن برای آزمایش ژنتیکی پیش از لانهگزینی یا PGT بررسی میشوند سپس جنین مناسب با جنسیت موردنظر به رحم انتقال داده میشود. این روش دقیقترین گزینه برای تعیین جنسیت پیش از بارداری است اما به انجام کامل فرایند IVF نیاز دارد. انجمن پزشکی باروری آمریکا
تعیین جنسیت با زمانبندی نزدیکی و تخمکگذاری
در این روش ادعا میشود که تنظیم زمان نزدیکی نسبت به تخمکگذاری میتواند احتمال دختر یا پسر شدن جنین را تغییر دهد. برخی زوجها نزدیکی نزدیک به تخمکگذاری یا چند روز پیش از آن را امتحان میکنند. بااینحال، شواهد علمی کافی برای اثبات تأثیر این روش وجود ندارد و نتیجه آن قابل تضمین نیست از این رو نباید زمانبندی نزدیکی را یک روش قطعی تعیین جنسیت دانست.
تعیین جنسیت با رژیم غذایی و روشهای خانگی
مصرف بعضی مواد غذایی، تغییر اسیدیته بدن یا استفاده از مکملها از روشهای رایج اما تاییدنشده تعیین جنسیت هستند. تاکنون شواهد معتبر و کافی برای اثبات اثر رژیم غذایی بر جنسیت جنین ارائه نشده است. مصرف خودسرانه مکملها یا رژیمهای سخت نیز ممکن است سلامت مادر را تحت تاثیر قرار دهد بنابراین، هرگونه تغییر غذایی پیش از بارداری باید با نظر پزشک انجام شود.
تشخیص جنسیت جنین با سونوگرافی
در سونوگرافی، جنسیت جنین با مشاهده اندام تناسلی بررسی میشود و دقت آن به سن بارداری، وضعیت قرارگیری جنین و کیفیت دستگاه بستگی دارد. امکان تشخیص در هفتههای میانی بارداری بیشتر میشود، اما گاهی وضعیت جنین اجازه مشاهده دقیق را نمیدهد. سونوگرافی نیز جنسیت را انتخاب نمیکند و تنها برای تشخیص آن پس از بارداری کاربرد دارد. هدف اصلی سونوگرافیهای بارداری، ارزیابی رشد و سلامت جنین است.
تعیین جنسیت با IUI
در تعیین جنسیت با IUI، ابتدا تلاش میشود اسپرمهای حامل کروموزوم X یا Y با روشهای آزمایشگاهی جداسازی شوند و سپس نمونه آمادهشده در زمان تخمکگذاری داخل رحم تزریق شود. خود روش IUI بهتنهایی جنسیت جنین را تعیین نمیکند و نتیجه به دقت جداسازی اسپرم وابسته است. احتمال موفقیت این روش قطعی نیست و از IVF همراه با آزمایش ژنتیکی جنین کمتر است. شرایط باروری زوجین نیز باید پیش از انتخاب این روش توسط متخصص بررسی شود.
تشخیص جنسیت جنین با آزمایش NIPT
آزمایش NIPT با بررسی DNA جنین موجود در خون مادر انجام میشود و میتواند جنسیت کروموزومی جنین را از هفتههای ابتدایی بارداری مشخص کند. این آزمایش در اصل برای غربالگری برخی اختلالات کروموزومی طراحی شده است. NIPT روشی برای انتخاب جنسیت نیست و تنها پس از شکلگیری بارداری، اطلاعاتی درباره جنسیت جنین ارائه میدهد. زمان انجام و تفسیر نتیجه باید با نظر پزشک مشخص شود.
بهترین زمان برای تعیین جنسیت جنین چه زمانی است؟
بهترین زمان تعیین جنسیت جنین به روش مورد استفاده بستگی دارد. آزمایش NIPT از حدود هفته دهم بارداری میتواند جنسیت کروموزومی جنین را با دقت بالایی مشخص کند. در سونوگرافی، تشخیص جنسیت گاهی از هفته ۱۴ تا ۱۶ امکانپذیر است، اما بررسی دقیقتر اغلب در هفتههای ۱۸ تا ۲۲ انجام میشودتوجه داشته باشید که وضعیت قرارگیری جنین، سن بارداری و کیفیت دستگاه سونوگرافی نیز بر امکان تشخیص اثر میگذارند.
دقیقترین روش تعیین جنسیت جنین کدام است؟
آزمایشهای ژنتیکی تهاجمی دقیقترین روش تعیین جنسیت کروموزومی جنین هستند اما تنها با تشخیص و تجویز پزشک انجام میشوند. روش مناسب به سن بارداری، هدف آزمایش و شرایط مادر و جنین بستگی دارد.
| روش | زمان انجام | میزان دقت |
|---|---|---|
| IVF همراه با PGT | پیش از انتقال جنین به رحم | بسیار بالا و نزدیک به قطعی |
| IUI همراه با جداسازی اسپرم | پیش از بارداری | متوسط و غیرقطعی |
| نمونهبرداری از پرزهای جفتی (CVS) | حدود هفته ۱۰ تا ۱۳ | بسیار بالا و نزدیک به قطعی |
| آزمایش NIPT | از حدود هفته ۱۰ | بسیار بالا |
| آمنیوسنتز | از حدود هفته ۱۵ | بسیار بالا و نزدیک به قطعی |
| سونوگرافی | دقیقتر در هفته ۱۸ تا ۲۲ | بالا اما وابسته به شرایط |
سوالات متداول مربوط به تعیین جنسیت
IVF همراه با آزمایش ژنتیکی پیش از لانهگزینی یا PGT، دقیقترین روش انتخاب جنسیت پیش از بارداری محسوب میشود. بااینحال، این روش نیازمند طیکردن کامل فرایند IVF است.
تأثیر زمانبندی نزدیکی نسبت به تخمکگذاری بر جنسیت جنین از نظر علمی بهطور قابلاعتماد اثبات نشده است. بنابراین، این روش نمیتواند جنسیت موردنظر را تضمین کند.
میزان خطر به روش انتخابی بستگی دارد. روشهای کمکباروری باید در مرکز معتبر و پس از مشاوره درباره مراحل، مزایا، محدودیتها و عوارض احتمالی انجام شوند.
جمعبندی…
تعیین جنسیت قبل از بارداری با روشهای مختلفی انجام میشود، اما میزان دقت و اعتبار همه آنها یکسان نیست. IVF همراه با آزمایش ژنتیکی جنین، دقیقترین گزینه برای انتخاب جنسیت پیش از انتقال جنین به رحم محسوب میشود؛ درحالیکه IUI، زمانبندی نزدیکی و رژیم غذایی نتیجه قطعی ندارند. انتخاب روش مناسب باید با توجه به وضعیت باروری، سن و شرایط پزشکی زوجین انجام شود. بنابراین، پیش از تصمیمگیری لازم است مزایا، محدودیتها و مراحل هر روش با متخصص ناباروری بررسی شود.